Pusta faktura – wcale nie taka pusta?

Kiedy faktura VAT jest pusta?

Potocznie przyjmuje się, że przecież faktura VAT jest pusta wtedy, gdy w ogóle nie odzwierciedla transakcji.

Dużo osób wystawianie pustych faktur kojarzy z wynajętym mieszkaniem, gdzie zarejestrowanych jest kilkadziesiąt spółek, a gdzieś w kącie pokoju stoją upchane drukarki hurtowo wypluwające „papierowy” obrót towarami.

Najlepiej jeszcze, żeby wymyślona sprzedaż towarów następowała na terenie Unii Europejskiej i to jeszcze tego samego dnia. I oczywiście spółki muszą być zarejestrowane na lub mieć w zarządzie słupów. I to takich o obcobrzmiących nazwiskach.

Skoro znam kontrahenta, towar/usługi są faktycznie dostarczane, to nie mam w księgach pustych faktur VAT – prawda?

Otóż nie.

W Polsce nie ma w żadnej ustawie definicji „pustej faktury”. Ani ustawa o VAT, ani ordynacja podatkowa, ani kodeks karny, czy karny skarbowy nie posługują się takim sformułowaniem. Natomiast praktyka sądów wykształciła zasadniczo trzy typy pustych faktur VAT.

Na co uważać?

Kilka przykładów z życia:

• Popularne kiedyś „sprzedawanie” kosztów na portalach ogłoszeń.
  Kupowanie kosztów/kupowanie faktur to wspaniały pomysł jeżeli lubisz wizyty niezapowiedzianych gości o 6 rano i wspólny przejazd do Prokuratury.
• Musiałem zamknąć działalność, ale żaden problem, ja to zrobię, a żona ma spółkę i puści Ci na to fakturę.
  Rodzinny biznes to nie wolna amerykanka i przy nich też trzeba pamiętać o podstawowych regułach – choćby spółki kapitałowe stanowią odrębny byt, w tym majątkowy, od wspólników, a pusta faktura to pusta faktura.
• Słuchaj, mamy komornika na rachunkach w spółce X, dałbyś nam fakturę za ten towar i zapłacił na spółkę Y.
  Drobna pomoc może odbić się kiedyś czkawką – podatkową, a niekiedy i karną.
• Muszę pokazać obrót w banku, żeby dostać kredyt, wystawiłbym Ci fakturę sprzedaży. Spiszemy umowę na kolanie, rozliczenie wpiszemy gotówką, będzie podkładka do skarbówki. Odpalę Ci 20% bonusu z faktury.
  Koleżeńska przysługa to nie zawsze dobry pomysł. Szczególnie, że nie są to już lata ’90 i skarbówka ma dostęp do różnorakich narzędzi weryfikacji transakcji. Natomiast nie zmienił się czynnik ludzki – kolega może szybko zmienić zdanie po zarzutach.

Co mi zrobisz jak mnie złapiesz?

Jeżeli proceder wystawiania i posługiwania się pustymi fakturami zostanie wykryty, uczestnikom grożą zarówno sankcje podatkowe, jak i karne – i to niekoniecznie „tylko” karno-skarbowe.

W znaczeniu podatkowym, za puste faktury grozi chociażby:

• Zakwestionowanie rzetelności ksiąg podatkowych
• Wydanie decyzji określającej podatek w prawidłowej wysokości według organów skarbowych
• Dodatkowe zobowiązanie podatkowe vel domiar – czyli dodatkowy „bonus” od fiskusa do 30% kwoty kwestionowanego podatku
• Obowiązek zapłaty VAT-u wykazanego w pustej fakturze
• Możliwe reperkusje wobec wspólników i osób trzecich – np. wyższy PIT do zapłaty, solidarna odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki

Jeszcze poważniejsze problemy mogą zacząć się, gdy sprawą zainteresują się organy ścigania. Oczywiście każdy przypadek jest inny i trudno jednoznacznie stwierdzić, z jakimi zarzutami spotka się podejrzany, ale „klasyką” jest KKS z takimi czynami jak art. 54, art. 55, art. 56, czy art. 62.

Zarzuty te mogą zostać poszerzone o Kodeks karny. I tutaj pojawia się szereg zagrożeń, a wręcz dramatów dla podatników i ich rodzin.

Począwszy od tymczasowego aresztowania – bo w sprawach karnych gospodarczych też się to trafia i to coraz częściej. Przez zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej – bo wcale nie trzeba biegać „po mieście” z bronią i ściągać tzw. opłat za ochronę. Kończąc na grożących karach do nawet 25 lat pozbawienia wolności.