Wykorzystanie informacji poufnej

Czym jest informacja poufna w obrocie giełdowym?

Jednym z najczęściej popełnianych przestępstw związanych z obrotem giełdowym jest nieuprawnione wykorzystanie informacji poufnej (ang. „insider trading”). Informacja poufna, mówiąc krótko, to informacja dotycząca samego emitenta (spółki) lub instrumentów finansowych (np. akcji), która nie została podana do publicznej wiadomości, zaś po opublikowaniu prawdopodobnie miałaby znaczący wpływ na cenę tych instrumentów finansowych (byłaby cenotwórcza). 

Ze względu zatem na tę cechę takiej informacji, jej wykorzystanie wyłącznie do „własnych interesów” i nieujawnienie jej, pomimo istnienia takiego obowiązku wynikającego z przepisów prawa, pozostaje penalizowane w drodze m.in. art. 181 ust. 1 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, gdyż w nieuzasadniony sposób uprzywilejowuje pozycję osób posiadających o niej wiedzę. 

Wykorzystanie informacji poufnej jako przestępstwo giełdowe

Przestępstwo wykorzystania informacji poufnej polega nie tylko na dokonaniu transakcji przy jej użyciu, ale także na bezprawnym opóźnianiu jej ujawnienia, jeżeli informacja spełnia ustawowe kryteria informacji poufnej i powinna zostać przekazana do publicznej wiadomości.

W praktyce wyróżnia się cztery główne cechy klasyfikujące określoną informację jako poufną, a mianowicie informacja ta: 

• musi być konkretna, precyzyjna 
• nie została dotychczas upubliczniona 
• jest cenotwórcza i 
• dotyczy emitenta. 

Przykładami okoliczności, które mogą generować informację poufną są najczęściej: 

• wyniki działalności operacyjnej, 
• spory prawne, 
• zmiany wartości aktywów, 
• niewypłacalność istotnych dłużników spółki, 
• zmiany w przewidywanych dochodach lub stratach.

W praktyce wyróżnia się cztery główne cechy klasyfikujące określoną informację jako poufną. Informacja ta musi:

Jak sklasyfikować czy informacja jest poufna? 

Regulacje związane z informacją poufną i obowiązkiem jej ujawnienia powodują, że każdorazowo zarząd spółki powinien rozważyć czy określona sytuacja, która zaistniała w spółce stanowi informację poufną, która podlega ujawnieniu. Ocena ta niejednokrotnie nie jest prosta, wszak definicja informacji poufnej bazuje na pojęciach takich jak „precyzja” informacji, jej „bezpośredniość” czy „cenotwórczość”. 

Busines Case:

Zagadnienie z jakim zgłosił się Klient Kancelarii polegało na ustaleniu czy doszło do wykorzystania informacji poufnej przez członków zarządu spółki giełdowej, którzy zbyli posiadane przez nich akcje tego podmiotu. Informacją, która mogła nosić charakter informacji poufnej, było rozpoczęcie prac nad wnioskiem o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Od razu wskazać należy, że zarząd spółki bronił się podnosząc, że prace nad tym wnioskiem rozpoczęły się dokładnie wówczas, to jest tego samego dnia, w którym doszło do podania tej informacji do publicznej wiadomości i przy okazji zbycia akcji przez członka zarządu. Krytyczny moment upublicznienia informacji 

W związku z powyższym w pierwszej kolejności oceniono, że informacja ta spełnia wszelkie kryteria, aby przypisać jej charakter informacji poufnej, co wkrótce potwierdził w swoich analizach także Urząd Komisji Nadzoru Finansowego. Po drugie podjęto próbę weryfikacji czy doszło do jej wykorzystania w transakcjach, których przedmiotem były akcje spółki. Innymi słowy należało ustalić czy rzeczywiście doszło do wykorzystania informacji poufnej do korzystniejszego zbycia akcji i w sposób nieuprawniony opóźniono podanie jej do publicznej wiadomości, czy zbycie akcji faktycznie nastąpiło już po rozpoczęciu prac nad wnioskiem o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego i, co istotne, po upublicznieniu tej krytycznej informacji. 

O całej sprawie, poza Urzędem Komisji Nadzoru Finansowego, zawiadomiona została także Prokuratura Okręgowa, która wszczęła śledztwo w sprawie popełnienia czynu zabronionego określonego w art. 181 ust. 1 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, ale także w przedmiocie innych czynów zabronionych. Zasygnalizować należy, że jak się szybko okazało, nie tylko kwestia wykorzystania informacji poufnej była wątpliwym działaniem zarządu, która stanowiła przedmiot zainteresowania organów ścigania, ale także inne zagadnienia, jak działanie na szkodę spółki czy przestępstwa przeciwko wierzycielom. Teraz rolą organów ścigania, ale także pełnomocników Klienta, było zweryfikowanie kiedy powstała informacja poufna. 

W odniesieniu do przestępstwa wykorzystania informacji poufnej, jak pokazuje praktyka, wyjątkowo trudne jest znalezienie dowodów bezpośrednich popełnienia przestępstwa, na przykład w postaci zeznań świadków, którzy potwierdzą przestępne jej wykorzystanie. W praktyce prokuratorskiej często panuje przeświadczenie, że zgromadzone dowody o charakterze głównie poszlakowym nie są wystarczające do postawienia definitywnych wniosków w postaci przedstawienia zarzutów, a następnie sporządzenia aktu oskarżenia. Na gruncie niniejszej sprawy – dzięki wsparciu zaoferowanemu Prokuraturze Okręgowej – uzyskano wzmiankowane dowody bezpośrednie, co nie zdarza się często. W toku szeroko zakrojonego śledztwa ustalono wkrótce, że kwestia przygotowania wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego i przygotowania stosowanych dokumentów w tym zakresie, było obszernie omawiane na posiedzeniach rady nadzorczej. To znacznie ułatwiło ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy, tj. faktycznego momentu rozpoczęcia prac nad komentowanym wnioskiem. Tym samym okazało się, że członek zarządu, który zbył akcje, w istocie dysponował wiedzą o powyższej okoliczności przez co najmniej 2 miesiące przed jej upublicznieniem. Zarząd spółki był zatem zobowiązany do podania do publicznej wiadomości tej niewątpliwie cenotwórczej informacji znacznie wcześniej. Tymczasem okoliczność tę w istocie ukrywano, aby następnie rozporządzić z korzyścią dla siebie akcjami spółki, których kurs, już po właściwym ujawnieniu informacji poufnej, załamał się ze stratami dla całego pozostałego akcjonariatu. 

Kończąc, warto wskazać, że zarząd nie skorzystał z instytucji opóźnienia ujawnienia informacji publicznej z uwagi na możliwość naruszenia prawnie uzasadnionych interesów spółki, jego kontrahentów i akcjonariuszy (w oparciu o art. 17 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014).