“Afera dotacyjna na zięcia” – Czy ma podstawy prawne?
15 stycznia 2026 • Autor: Kancelaria Brysiewicz Bokina i Wspólnicy
Czy państwo może po latach zmienić reguły gry dla beneficjentów pomocy publicznej?
W ostatnich miesiącach głośno zrobiło się o sprawie związanej z cofnięciem dotacji unijnych w województwie świętokrzyskim, określanej „aferą na zięcia”. Projekt, który przeszedł pełną procedurę konkursową, został pozytywnie oceniony, rozliczony i zakończony, a mimo to – po kilku latach – zakwestionowano zasadność przyznanego wsparcia.

W artykule red. Jolanty Ojczyk opublikowanym dzisiaj w Business Insider Polska komentarza w tej sprawie udzielił r.pr. dr Krzysztof Brysiewicz, partner zarządzający Kancelarii BBS-Legal, wskazując na problem znacznie szerszy niż pojedyncze decyzje administracyjne.
Sednem sporu nie jest bowiem sama kontrola, lecz jej granice.
Z perspektywy przedsiębiorców kluczowe znaczenie ma zasada pewności prawa. Jeżeli państwo organizuje konkurs, przyznaje środki, a następnie zatwierdza ich rozliczenie, beneficjent musi móc polegać na trwałości tych rozstrzygnięć. Podważanie ich po latach, w oparciu o zmienione interpretacje lub wtórne oceny, prowadzi do realnego ryzyka inwestycyjnego.
Istotną rolę w tych sprawach odgrywają również ustalenia OLAF. Jak podkreśla dr Brysiewicz, raporty tego organu nie mają charakteru automatycznie wiążącego. Organy krajowe są zobowiązane do samodzielnej analizy stanu faktycznego i prawnego, nie do bezrefleksyjnego przenoszenia wniosków z kontroli unijnej.
W praktyce stawką nie są wyłącznie konkretne projekty, lecz zaufanie przedsiębiorców do systemu pomocy publicznej jako takiego. Bez przewidywalności, spójnych procedur i jasnych reguł odpowiedzialności, nawet legalnie pozyskane środki mogą stać się źródłem wieloletniego sporu.
Jaki zatem jest to sygnał dla wszystkich firm korzystających (lub planujących skorzystać) z funduszy publicznych? Skuteczna pomoc publiczna nie polega wyłącznie na szybkim transferze środków, ale przede wszystkim na stabilnym i przewidywalnym otoczeniu prawnym.
Firmy oskarżane o wyłudzanie dotacji covidowych z PFR. Precedensowa sprawa przed sądem w Katowicach”
Artykuł red. Jolanty Ojczyk dla Business Insider:
Latem tą sprawą żyła cała Polska. W mediach królowały nagłówki o “dotacji dla zięcia”, w którą miała być zamieszana marszałek z PiS. Z kontrolą do urzędu w Kielcach wszedł m.in. Roman Giertych. Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz zapewniała, że sprawa znajdzie finał w sądzie i już znalazła. Tylko inny niż zapowiadała członkini rządu.
“Można to zakwalifikować jako rażące naruszenie zasad etyki, zasad prawa i przekroczenie uprawnień” — grzmiał Roman Giertych.
“Wezwałam panią marszałek województwa świętokrzyskiego do zwrotu 4 mln 365 tys. zł publicznych pieniędzy” — napisała z kolei w serwisie X ministra funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz. Zapewniała też, że sprawa znajdzie finał w sądzie.
[…]
Czy są podstawy do zwrotu dotacji przez spółkę?
daniem radcy prawnego Krzysztofa Brysiewicza, nie ma podstaw, by bez poważnych argumentów podważać udzielenie dofinansowania na rzecz EkoEnergii w ramach RPO Województwa Świętokrzyskiego, szczególnie gdy dofinansowanie nie tylko zostało przyznane, ale projekt został zrealizowany i rozliczony, a także zakończył się okres jego trwałości.
— Nie ma możliwości, aby na etapie podpisania umowy — bez poważnych argumentów ujawnionych już po pozytywnej ocenie (jak np. niewłaściwy status przedsiębiorcy, trudna sytuacja itp.) — podważać wcześniejszą pozytywną ocenę — wyjaśnia Brysiewicz.
Sprawa będzie, ale sąd ma wątpliwości
Spółka i jej prezes nie mają też wątpliwości, że wszystko odbyło się zgodnie z prawem. Dlatego w pozwie żądają przeprosin na profilach Gerarda Pedrycza w mediach społecznościowych (Facebook, Instagram, portal X), stronie internetowej, w mediach lokalnych. Przede wszystkim jednak żądają usunięcia treści naruszających dobre imię i renomę spółki oraz godność i reputację jej prezesa.
EkoEnergia i Łukasz Dziedzic wnieśli też o zobowiązanie Gerarda Pedrycza do opublikowania oświadczenia o toczącym się procesie. To miało być zabezpieczenie na czas toczącego się postępowania sądowego.
Sąd Okręgowy w Warszawie, a dokładnie sędzia Anna Saks, nie przyznał jednak zabezpieczenia Łukaszowi Dziedzicowi i jego spółce na czas trwania procesu. Zabezpieczenie jest przyznawane, gdy strona uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Mówiąc w skrócie, przekona sąd na wstępnym etapie, bez szczegółowego postępowania dowodowego, że ma rację w sporze, a brak zabezpieczenia utrudni lub uniemożliwi wykonanie przyszłego orzeczenia.
Fragment artykułu za Business Insider: https://businessinsider.com.pl/prawo/firma/wraca-afera-na-ziecia-prezes-pozywa-polityka/r1msk3f
O autorach
Kontakt dla mediów
Zadaj pytanie autorowi